Transdermal HRT, östrojenin deri üzerinden emilerek kan dolaşımına katıldığı hormon replasman tedavisi formudur. Bant (patch) ve jel olarak uygulanan transdermal östrojen, oral yola göre çeşitli avantajlar sunar. Özellikle venöz tromboembolizm riski açısından daha güvenli olması nedeniyle günümüzde birçok menopoz uzmanı tarafından birinci tercih olarak önerilmektedir.
Transdermal HRT Nedir?
Transdermal HRT, östrojenin cilt yoluyla sürekli ve kontrollü bir şekilde vücuda verilmesidir. Karaciğerden ilk geçiş etkisini atlayarak doğrudan kan dolaşımına karışır. Bu farmakokinetik özellik, oral HRT'nin bazı risklerini ortadan kaldırır.
Uluslararası Menopoz Derneği (IMS), özellikle VTE riski yüksek kadınlarda transdermal HRT'yi birincil tedavi seçeneği olarak önermektedir.
Transdermal HRT Formları
Transdermal östrojen farklı uygulama şekillerinde mevcuttur.
- Östrojen bantları (patch): Haftada 1 veya 2 kez değiştirilen yapışkan bantlar sürekli östrojen salınımı sağlar. Karın, kalça veya uyluk bölgesine uygulanır. 25-100 mcg/gün dozlarında bulunur.
- Östrojen jeli: Günlük olarak iç kol, omuz veya uyluk bölgesine uygulanan jel formudur. Doz ayarlaması daha esnektir.
- Östrojen spreyi: Günlük olarak ön kol bölgesine uygulanan sprey formudur.
- Kombine bantlar: Hem östrojen hem de progesteron içeren bantlar, rahmi olan kadınlarda tek ürünle tedavi imkanı sunar.
Transdermal HRT'nin Oral HRT'ye Göre Avantajları
Transdermal yolun oral yola göre kanıtlanmış üstünlükleri vardır.
- Düşük VTE riski: Transdermal östrojen venöz tromboembolizm riskini artırmaz. ESTHER çalışması oral östrojenin VTE riskini 4 kat artırırken transdermal formun nötr olduğunu göstermiştir.
- Düşük inme riski: Transdermal östrojen iskemik inme riskini oral forma göre daha az artırır.
- Karaciğer üzerine etkisiz: İlk geçiş etkisi olmadığından karaciğer proteinleri ve koagülasyon faktörleri etkilenmez.
- Trigliserid nötr: Oral östrojen trigliseridleri artırırken transdermal form bu etkiyi göstermez.
- Safra kesesi güvenliği: Transdermal yol safra taşı riskini artırmaz.
- Sabit hormon düzeyi: Oral yoldaki günlük dalgalanmalar yerine sürekli ve sabit östrojen seviyesi sağlar.
Transdermal HRT Nasıl Uygulanır?
Doğru uygulama tedavinin etkinliği açısından önemlidir.
- Bant uygulaması: Temiz, kuru ve tüysüz cilde yapıştırılır. Her değişimde farklı bölge tercih edilir. Yüzme ve duş alırken çıkarılması gerekmez.
- Jel uygulaması: İnce bir tabaka halinde geniş bir alana yayılır. Uygulama sonrası en az 5 dakika kuruması beklenir. Uygulanan bölgeye 1 saat boyunca su teması önerilmez.
- Progesteron eklenmesi: Rahmi olan kadınlarda endometrial koruma için oral mikronize progesteron veya levonorgestrel içeren rahim içi araç (Mirena) eklenir.
Transdermal HRT Kimlere Önerilir?
Tüm menopozal kadınlarda düşünülebilmekle birlikte bazı gruplarda özellikle tercih edilir.
- VTE öyküsü veya riski olan kadınlar: Tromboz riski taşıyan kadınlarda en güvenli HRT formudur.
- Obez kadınlar: Obezite VTE riskini artırır ve transdermal yol bu ek riski minimize eder.
- Hipertrigliseridemi: Trigliserid yüksekliğinde oral östrojen kontrendike iken transdermal form güvenle kullanılır.
- Migren hastaları: Transdermal östrojen sabit serum düzeyleri sağlayarak migren ataklarını tetikleme riskini azaltır.
- Karaciğer sorunları: Hafif karaciğer fonksiyon bozukluğunda oral yola göre daha güvenlidir.
Transdermal HRT, menopoz semptomlarının tedavisinde oral yola göre önemli güvenlik avantajları sunan etkili bir tedavi seçeneğidir. Menopoz belirtileri yaşayan kadınların bir menopoz uzmanıyla görüşerek kendileri için en uygun HRT formunu belirlemesi önerilir.